Verhaal

Paardenkoppen, mee-eten en een squashracket

In 2017 was ik net begonnen als freelancer. Ik deed vormgeving voor particulieren, bedrijven en gaf workshops. Een mogelijke klant stuurde een bericht in Facebook Messenger en we maakten een afspraak. Hij wilde nog niet vertellen wat het bedrijfje was waarvoor ik de vormgeving moest verzorgen, hij wilde eerst kennismaken én hij wilde graag mijn cv zien. Dus ik verwees hem naar mijn bedrijfspagina op Facebook.

Op een frisse lentedag spraken we af. Hij kwam voor de afspraak helemaal uit Friesland naar Amsterdam gereden. Voor me zat een onkreukbare man: het type man wat je eigenlijk alleen in de jaren '90 zag. Grijs golvend, achterovergekamd haar. Hij had mijn Facebook bedrijfspagina uitgeprint, in een leren mapje gestoken en er aantekeningen bij gezet. Hij schreef met een vulpen. Oude stempel, zou je kunnen zeggen.

De afspraak startte soepel. Ik stelde gebruikelijke vragen aan hem, wat hij precies zocht, welke manier van werken hij prettig vond en welke stijl vormgeving hij aan dacht. Ik liet wat voorbeelden zien, hij gaf aan wat hij mooi vond. Tot zover was het een vrij standaard afspraak.

Maar tegen het einde van de afspraak ontstond er een beetje een vreemde sfeer die ik op dat moment niet helemaal goed kon plaatsen. Het waren kleine zijdelingse opmerkingen, toespelingen waar het in zat. Hij vroeg of ik er problemen mee had als er expliciete foto's op de website kwamen. Het was zijn smaak ook niet, maar het moest nou eenmaal in zijn werkveld. Het moest een website voor een modellenbureau worden. Ik sloeg er weinig acht op, werk is werk, en ik wilde niet bekrompen overkomen. We babbelden nog wat over koetjes en kalfjes, hij vroeg of ik een relatie had. Tot slot gingen we het even over mijn tarief hebben.

Hij vroeg naar de optie om de opdracht (deels) zwart te doen. Ik schoot bijna in de lach. In mijn beleving was dit iets wat je aan je klusjesman of aannemer vraagt en niet aan een vormgever. Hij ging verder. Hij zei iets in de richting van; dat als ik goed werk deed, ik daar ruim voor beloond zou worden. Wie goed werk voor hem deed, mocht mee-eten. Hij herhaalde dat laatste een paar keer, van hem mocht iedereen mee-eten wie goed werk voor hem deed. En wie niet aan zijn kant stond, zou dat ook snel genoeg merken.

Hij vroeg tot slot of ik nog iets wilde eten (hij gebruikte het woord gebruiken hiervoor – wil je nog iets gebruiken, bijvoorbeeld een sandwich, vroeg hij) wat helemáál deed vermoeden dat hij uit een keurig nest kwam. Ik mocht alles bestellen, het was echt geen probleem. Waarmee hij dat mee-eten heel letterlijk nam, terwijl ik eigenlijk dacht dat het figuurlijk was bedoeld.

Op de fiets terug moest ik grinniken. Ik appte met mijn vriend, we maakten grappen over de vormgeefmaffia en dat als ik een verkeerde kleur in zijn logo gebruikte, we een paardenkop in ons bed zouden vinden. Ik had zijn aanbod om nog iets te gebruiken in het lunchrestaurant afgeslagen, terwijl ik eigenlijk best honger had. Maar iets zei me dat ik deze man niet te dichtbij moest laten komen. Ik slingerde het tosti-apparaat aan en omdat ik er toch een beetje een vreemd gevoel aan over had gehouden, besloot ik de man eens te googelen.

Toen ik de eerste hits zag voelde het een beetje alsof er een baksteen door een ruit kegelde, maar dan in mijn maag. Er waren verschillende artikelen, woorden flitsten door mijn beeld: vernedering, mishandeling, onderdrukking, fraude, illegaal wapenbezit, illegale prostitutie. Op geen enkele manier wilde ik met deze man samenwerken. Maar één ding stond in mijn geheugen gegrift, dat leren mapje met mijn bedrijfspagina, met bovenaan: mijn huisadres.

Achteraf denk ik: hoe kon ik zo stom zijn? Ja, Facebook vroeg daarom, maar ik had het natuurlijk makkelijk open kunnen laten. Ik belde 'geen spoed, wel politie' en kreeg een vriendelijke dame aan de lijn. Ze stelde me gerust. Ze begreep dat ik niet met deze man wilde samenwerken en adviseerde me om een beleefde mail te sturen, dat ik nog eens goed in mijn agenda had gekeken en eigenlijk toch geen ruimte had voor deze klus. Ze zei: doe het gewoon hoe je dat normaal ook zou doen. Hij reageerde een paar uur later dat mijn mail hem verraste, maar dat ik er vast mijn redenen voor had.

's Avonds moest ik een workshop geven en in de pauze, waarin ik koffie zette voor de deelnemers, keek ik op mijn telefoon. Ik had meerdere berichten van verschillende mensen. De rillingen trokken over mijn rug. Een aantal screenshots. Ik moest weer lesgeven. In mijn broekzak bleef mijn telefoon trillen. Ik zette mijn telefoon op stil. Legde hem voor me op tafel, het scherm lichtte steeds op. Ik legde de telefoon met het scherm naar beneden. Na de workshop opende ik de berichten om alles te lezen.

In de tijd dat ik niet online was had zich er een kleine professionele ramp op mijn timeline voltrokken. Hij had op zijn wall een screenshot van mijn mail geplaatst (waar overigens ook mijn telefoonnummer onder stond). Met de vraag wat zijn ervaring met mij was en dat hij dit toch zeer onprofessioneel vond allemaal. Hij had mij hierin getagd, waardoor het ook op mijn wall stond. Waardoor dan weer mijn hele netwerk, vrienden, familie en iedereen dit bericht hadden gezien en in de comments over elkaar heen gebuiteld waren.

De nachten daarna, vlak voor het slapen, dacht ik steeds aan dat mapje met mijn bedrijfspagina, mijn adres vrolijk bovenaan de pagina. Ik checkte de sloten steeds, of de knip erop zat. Als mijn vriend nog niet thuis was en de knip er nog niet op kon, lag ik met open ogen in bed. Ik dacht eraan wat ik zou doen als er iemand een koevoet tussen de deur zou zetten en me zou dwingen tot het vormgeven van zijn visitekaartje. We hadden niet bepaald wapens in huis. Ik schuifelde uit bed. Uit de kast van mijn vriend pakte ik voor de zekerheid zijn squashracket en schoof die aan mijn kant onder het bed. Zo heb ik weken geslapen als ik alleen was. Steeds even gevoeld of hij er nog lag, of de schoonmaker het niet had opgeruimd. Er is nooit iets gebeurd.

Uit privacyoverwegingen is dit verhaal gefictionaliseerd. Enige gelijkenis met bestaande personen berust op louter toeval.