Verhaal

Deze sokkel gaat over jou

Alle andere verhalen die je in dit museum ziet, zijn persoonlijke verhalen. Verhalen waarin Facebook een nieuw thuis wordt – of juist waar je echte adresgegevens ongevraagd worden gedeeld.

Dit verhaal is ook een persoonlijk verhaal. Eentje over jou. Want of je nou wilt of niet, jij bent deel van Facebook – ook als je geen account hebt.

Deze sokkel is opgedragen aan klokkenluiders. In 2018 lekte data-analist Christopher Wylie een flinke hoeveelheid geheime documenten naar de Britse krant The Guardian. Deze documenten had hij verzameld tijdens zijn werk bij Cambridge Analytica, een consultancy-bureau dat Facebook-data gebruikte om mensen op grote schaal te kunnen beïnvloeden. Want met alle gegevens die Facebook heeft, is vrij nauwkeurig te bepalen ‘op welke knoppen je kunt drukken’ om een bepaalde reactie te krijgen. Waar iemand boos van wordt, hoe je iemand geruststelt, hoe je iemand stuurt om iets te vinden of te doen. Zo wist Cambridge Analytica meermaals het publieke debat een richting op te duwen. Het speelde succesvol een rol in de Brexit en in de winst van Trump. Facebook wist ervan, maar ondernam vrijwel geen actie.

Het Cambridge Analytica-schandaal liet voor het eerst zien welke macht big tech dankzij al die data heeft. Ook als je geen Facebook-account hebt, ontkom je daar niet aan. Met verschillende technieken – de Facebook Pixel is de bekendste – wordt iedereen door Facebook op het web gevolgd en bestudeerd, ook zonder account.

Daar blijft het niet bij. Frances Haugen, productmanager bij Facebook, deelde in 2021 als klokkenluider ook stukken met journalisten. Uit tienduizenden pagina’s bleek dat Meta heel goed weet welke schade hun platformen aanrichten. Mentale schade bij jongeren, vergaande gevolgen van misinformatie, en zelfs de ondermijning van democratieën. "The thing I saw at Facebook over and over again was there were conflicts of interest between what was good for the public and what was good for Facebook. And Facebook, over and over again, chose to optimize for its own interests, like making more money."

Misschien denk je dat je niets te verbergen hebt, niet vatbaar bent voor manipulatie of weinig met Facebook te maken hebt. Maar wat deze klokkenluiders ons laten zien, is dat platformen zoals Facebook niet alleen impact hebben op individuele gebruikers, maar op hele samenlevingen. Op wat we collectief vinden en doen.

Dat betekent niet dat Facebook geen mensen verbindt. Er zijn talloze sociale, creatieve mensen die er fantastische communities weten op te bouwen. Maar we bouwen die communities wel op ‘vervuilde grond’. Dankzij klokkenluiders zien we zowel wat er boven als ook onder de grond zit.